Kopumbwa na makambo oyo ezali na kati

Marie José Sombo

Útá Wikipedia.

Marie José Sombo (27 Desɛmbɛ 1934 – 2014) azalaki mwasi ya liboso ya moke ya lokumu oyo azalaki mosakoli na Repibiki Demokratiki ya Kongo mpe moto moko ya liboso ya bayekoli ya sika ya mosala ya basakoli na Afrika ya kati. Na radio mpe sima na mikanda, asalaki mosala monene mpo na komonisa basusu ya basi na mayele ya basakoli ya Kongo banda ntango ya kolonizasio.

Bomoi na ye

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Ebandeli ya bomoi

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Abotamaki na Léopoldville (leelo Kinshasa) na 27 Desɛmbɛ 1934. Abalaki na libota moko ya kati. Na mbula 1950, na mbula 16, akómaki moko ya basi ya liboso ya kosakola na Radio Léopoldville.[1]

Mosala na basakoli

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Sima ya radio, azalaki mosakoli ya liboso ya mwasi na L’Avenir na Kinshasa. Asalaki elongo na bato lokola Jean-Jacques Kande, Antoine-Roger Bolamba, Philippe Kanza, mpe André Genge.[2]

Atangisamaki na mosala ya kosakola na Élisio Da Silva. Ndenge na ye ya kokoma, makomi na ye na lingala, mpe koloba polele mpo na basi ekómisaki ye moto ya lokumu.[3]

Likambo ya basi mpe bolimbisi

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Na bambula ya 1950, alobaki polele mpo na ndenge bazalaki kokitisa basali basi na politiki. Apesaki makanisi na ndenge Patrice Lumumba akendaki na Bruxelles na ekipi ya mibali kaka. Basakoli balingaki ye Eva ya Ntɔ́kɔ́ mpo na mayele na ye.[4]

Bomoi ya libota

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Abalanaki na mosakoli Karim Urban da Silva.[5]

Mobongisi nzembo

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Azalaki mobongisi nzembo. Asalaki na Joseph Kabasele na nzembo Parafifi, oyo ekómaki eyemba ya rumba ya Kongo.[6]

Kobongisa elonga ya bomoi

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Afandaki na kimya mpe akufaki na 2014. Banda wana, bato mingi bazali kosenga ete bapesa ye lokumu ya ekolo.[6] Na mokolo 23 mars 2023, mobali na ye asalaki libanda ya kokanisa mpo na mbotama ya 10 ya kufa na ye.[5]

Maloba na ye

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Na avril-mei 1965, tango ekipi ya Kongo ezalaki na Bruxelles, alobaki : “Ndenge nini ezali kolimbola ete Eva moko te ya Kongo azalaki kati na ekipi oyo?”[2]

  1. Marie José Sombo, Africa’s first female journalist deserves a national honor, 24haubenin.info
  2. 1 2 Tribute to the women pioneers of Congolese independence, African Shapers
  3. Posthumous recognition for Marie José Sombo, Benin Espoir
  4. DR Congo must honor the ‘Black Eve’ of African journalism, Les 4 Vérités
  5. 1 2 Tribute to Marie-José Sombo, wife of Da Silva, Le Coopérant Web TV, YouTube, 28 mars 2023. Consulté le 15 juillet 2025.
  6. 1 2 A tribute to an exceptional Congolese woman: the African press salutes Marie José Sombo, Visages du Bénin