Matata
Matata ezali liloba ya Lingála oyo elakisi likambo ya botungisi, boswani to kozanga boyokani kati na bato. Esalelamaka mpo na kolakisa matata ya bomoi ya mokolo na mokolo, matata ya libota, ya lisanga to ya politiki.
Ndimbolá
[kokoma | kobɔngisa mosólo]Na Lingála, matata elakisi:
- boswani kati na bato mibale to koleka ;
- likambo oyo ememaka botungisi to mpasi ;
- kozanga boyokani kati na bato, lisanga to bikólo.
Liloba oyo esalelamaka mingi mpo na kolakisa likambo oyo esengeli kosila to kosalelama na bokebi.
Mitindo ya matata
[kokoma | kobɔngisa mosólo]Matata ekoki kozala na mitindo ebele, lokola:
- matata ya libota – matata kati na bato ya ndako moko ;
- matata ya lisanga – matata kati na bandako to lisanga ;
- matata ya politiki – matata kati na bituluku to bikólo ;
- matata ya mosala – matata kati na mosali mpe mokonzi ya mosala.
Boyokani na maloba mosusu
[kokoma | kobɔngisa mosólo]Matata ekangami na maloba mosusu lokola:
- Mobulu ;
- Boswani ;
- Mpasi ;
- Likambo.
Ezali mpe etalelamaka lokola eloko oyo ezali na boyokani ya mabe na Kimya.