Kopumbwa na makambo oyo ezali na kati

Mikakatano ya boyángeli bosoto ya bingúmba na rdc

Útá Wikipedia.

Mikakatano ya boyangeli bosoto ya bingumba na République démocratique du Congo ezali likambo monene mpo na bokolongono ya bato banso mpe zinga zinga. Lokola motángo ya bato ezali se kobakisama nokinoki, bingumba lokola Kinshasa, oyo ezali na bato koleka milio 12, ebimisaka bankóto ya tɔni ya bosɔtɔ mokolo na mokolo. Kozanga kosalela bosɔtɔ ememaka mikakatano ya kolɔngɔnɔ ya nzoto, bosoto, mpe ezalela ya bopɛto te, mpe yango ezali kobebisa lolenge ya bomoi ya bana-mboka[1],[2].

Contexte ya likambo

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Lisolo Bokambami ya bosoto na RDC ekoli na boumeli ya bambula, kolongwa na système informel kino na misala oyo ebongisami mingi. Na lisolo ya bato, mbala mingi bazalaki kotika bosɔtɔ na babalabala, mpe yango ezalaki komema na mikakatano ya kolɔngɔnɔ ya nzoto mpe ya bosɔtɔ. Na ba mbula 1990, gouvernement ebandaki kosala ba structures pona collecte pe traitement ya bosoto, kasi ba efforts wana ekangamaki na ba crises politiques pe économiques[3].

Situation Actuel Lelo

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Mikakatano yango ezali kaka. Kinshasa ezali kokutana na système ya gestion ya bosoto oyo ezali mingi mingi te. Biloko ya kosangisa mpe ya kopɛtola bosɔtɔ ezali moke, mpe bosɔtɔ mingi esukaka na bisika oyo babwakaka bosɔtɔ oyo eyokani te na mibeko. Engumba yango ebimisaka pene na 6.000 tonnes ya bosoto na mokolo, kasi na nse ya 50% ezwamaka mpenza[4],[5].

Biloko ya ntina

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Mbala mingi, ba infrastructures ya collecte ya bosoto ekoki te. Mituka ya kozwa biloko ezali mingi te, mpe na ba quartiers mingi, batikaka bosɔtɔ mpo epɔla, mpe yango esalaka ete ezala mingi na babalabala mpe na ba gouttières[6].

Kozanga misolo ezali epekiseli monene mpo na boyangeli bosoto malamu. Misala mingi ya boyangeli bosoto etali misolo ya libanda, pe budget ya ekolo oyo epesami na likambo oyo mbala mingi ekoki te pona kokokisa bamposa[6].

Bopanzi sango

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Boyebi ya bato banso na ntina ya boyangeli bosoto ezali moke. Mingi basosoli te ntina ya kokabola bosɔtɔ to kozongisa yango na mosala, mpe yango ezali kokómisa likambo yango mindɔndɔ lisusu[7],[8].

Misala mpe Misala

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Projet "Na Petola"

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Projet oyo ezali na tina ya kosangisa pe kosala kino 11.000 m3 ya bosoto ya bingumba na poso. Ezali na boyokani kati ya gouvernement na ba ONG mpo na kobongisa makambo[9].

"Bopetola Kinshasa" Plan

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Mwango oyo ya mibu misato ezali na mokano ya kobongola boyangeli bosoto na mosala ya solo, kolendisa bozongisi bosoto mpe bozongisi bosoto mpo na kokela misala mpe kokitisa bosoto[10].

Misala ya komipesa mosolo

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Misala mizali kosalama mpo na kosala ete bosangisi bosoto ezala na ndenge ya mibeko mpe kosala ete misolo ya bango moko, oyo ekoki kobongisa bowumeli ya ba systèmes oyo ezali[9],[10].

Ba perspectives ya mikolo ekoya

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Economie circulaire

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Kozwa lolenge ya nkita ya cercle ekoki kobongola bosoto na makoki, kokela mabaku ya nkita na tango wana kokitisa bopanzani ya zinga zinga.

Mosala ya bana mboka

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Kosangisa bana mboka na mosala ya kosalela bosoto ezali na ntina mingi. Boyebi mpe mateya ekoki komema na bizaleli ya bosoto oyo ezali na mokumba mingi, mingi mingi na nzela ya bakampanye ya bopanzi sango mpe manaka ya mateya na biteyelo[11],[12].

Ba notes na ba références

[kokoma | kobɔngisa mosólo]
  1. (en) Kambale, M., « Urban Waste Management in Kinshasa: Challenges and Solutions », sur sciencedirect, 2023 (consulté le 6 yanwáli 2026)
  2. (en) Ndongala, A., « Health Impacts of Poor Waste Management in Urban Areas of the DRC », sur ResearchGate, 2023 (consulté le 6 yanwáli 2026)
  3. Ndongala, A., « Facteurs Favorisant la Gestion des Déchets Ménagers dans la Ville de Kinshasa à l'Institut Supérieur de Commerce de Matadi, République Démocratique du Congo », sur edition-efua.acaref, 2019 (consulté le 6 yanwáli 2026)
  4. (en) Tshibanda, Jean-Pierre., « The Evolution of Waste Management in Kinshasa: A Historical Perspective », sur Congo Journal of History, 2022 (consulté le 6 yanwáli 2026)
  5. (en) Mbuyi, Emmanuel, « Current Waste Management Practices in Kinshasa: An Overview », sur Journal of Urban Studies, 2022 (consulté le 6 yanwáli 2026)
  6. 1 2 (fr-FR) Louisa Tshibanda, « Déchets urbains : défis et promesses au Congo », sur congodurable, 29 juillet 2025 (consulté le 6 yanwáli 2026)
  7. (en) Bemba Lydie, « Infrastructure Challenges in Urban Waste Management in the DRC », sur Environmental Science & Policy, 2023 (consulté le 6 yanwáli 2026)
  8. (en) Bemba Lydie, « Financing Waste Management Projects in Kinshasa: An Analysis », sur International Journal of Urban Planning, 2023 (consulté le 6 yanwáli 2026)
  9. 1 2 (fr-FR) BAgence Congolaise de Presse, « Assainissement à Kinshasa : le projet "To petola" valide en 2026 pour la gestion des immondices », sur ACP, 2026 (consulté le 6 yanwáli 2026)
  10. 1 2 (fr-FR) Radio Okapi, « Le Plan "Assainir Kinshasa" se dote de sa feuille de route », sur Radio Okapi, 2025 (consulté le 6 yanwáli 2026)
  11. (en) Mbuyi Emmanuel, « Circular Economy in Waste Management: Opportunities for the DRC », sur Journal of Sustainable Development, 2023 (consulté le 6 yanwáli 2026)
  12. (en) Kambale, « Community Involvement in Urban Waste Management: A Case Study of Kinshasa », sur African Journal of Environmental Science, 2023 (consulté le 6 yanwáli 2026)


Óyo ezalí ndámbo. Okoki kosálisa mpé kosungǎ.