Pollution ya zinga zinga pe ba impacts na santé ya batu na République démocratique du Congo

Bobebisi ya zinga zinga ezali likama monene mpo na bokolongono ya bato na République démocratique du Congo (RDC). Bosɔtɔ ya mopɛpɛ, mai mpe mabele oyo euti na misala ya ndako, ya baizini, ya mabanga ya ntalo mpe ya bingumba oyo etambwisami malamu te, ezali na bopusi mbala moko likoló na lolenge ya bomoi. Bituluku oyo bizali na likama mingi, na ndakisa bana, basi ya zemi, mpe mibange, bazali konyokwama makasi koleka mpo na kolɔngɔnɔ ya nzoto[1].[2]
Bobebisiya mayi pe ba impacts na santé
[kokoma | kobɔngisa mosólo]Bobebisi ya Maziba ya Mai
[kokoma | kobɔngisa mosólo]Kobebisama ya bibale, mabeke mpe mai ya nse ya mabele na bosɔtɔ ya ndako, bosɔtɔ mpe biloko oyo bizali kobwaka na mabanga ya ntalo ememaka na kobebisama ya mai ya komɛla. Situation oyo ezali cause ya ba maladi ebele oyo ewutaka na mayi.
Bopusi na bokolongono:
Pollution ya mopepe pe bokono ya pema
[kokoma | kobɔngisa mosólo]Pollution ya mopepe ya bingumba
[kokoma | kobɔngisa mosólo]Na bingumba minene ya Congo, pollution ya mopepe esalemaka libosoliboso na:
- bopanzani ya mituka ya kala ;
- kotumba bosɔtɔ ;
- kosalela makala mpe mabaya mpo na kolamba ;
- misala ya ba industries.
Makambo oyo ekoki kobima mpo na kolɔngɔnɔ ya nzoto :
Bobebisi ya mabele pe makama ya santé
[kokoma | kobɔngisa mosólo]Bosoto mpe Biloko ya Poison
[kokoma | kobɔngisa mosólo]Mabele ebebisami na nzela ya:
- bisika ya kobwaka bosɔtɔ ya polele ;
- bosɔtɔ ya plastiki ;
- biloko ya chimique ya bilanga ;
- bibende ya kilo oyo euti na mabanga ya ntalo.
Bosɔtɔ yango ekoki kobebisa milona ya bilei mpe kotya bato na biloko oyo ezali na ngɛngɛ[8].
Pollution minière et santé des communautés
[kokoma | kobɔngisa mosólo]Kozala na ba métaux lourds
[kokoma | kobɔngisa mosólo]Na bisika ya botimoli mabanga ya ntalo na Katanga, Lualaba, mpe Haut-Uélé, kokutana na plomb, mercure, mpe cobalt ezali na bopusi likoló na kolɔngɔ́nɔ́ ya nzoto ya bato ya mboka.
Makambo oyo ekoki kosala mpo na kolɔngɔnɔ ya nzoto:
- Ba troubles neurologiques ;
- Kobeba ya rein ;
- Mikakatano ya bokoli epai ya bana[9].
Bobebisi na Santé ya Bana
[kokoma | kobɔngisa mosólo]Bana bazali mingimingi na likama ya kobebisama ya ezingelo mpo na ba systèmes immunitaires na bango oyo ezali naino kokola. Kozala mbala na mbala na mai mpe mopɛpɛ oyo ebebisami, yango ebakisaka likama ya kozwa maladi oyo eumelaka mpe kokola malamu te.[4].
Ba Coûts ya Santé na Socioéconomique
[kokoma | kobɔngisa mosólo]Pollution ememaka na:
Misala ya kobundisa bosoto
[kokoma | kobɔngisa mosólo]Misala ya Leta
[kokoma | kobɔngisa mosólo]RDC etie ba cadres juridiques mpe stratégiques ebele :
- Politiki ya Bopeto ya ekolo ;
- Mobeko mpo na kobatela ezingelo ;
- ba programmes ya bolandi zinga zinga[2].
Mosala ya ba ONG pe ba partenaires
[kokoma | kobɔngisa mosólo]Mabongisi lokola OMS, UNICEF, PNUE, Oxfam, JVE RDC, mpe Greenpeace Africa ezali kosunga bopanzi sango, kopekisa, mpe kobatela masanga ya bato oyo bazali na likama.[12]
Pollution environnementale ezali défi monene ya santé publique na RDC. Bokiti ya ba mbano na yango na ndenge ya seko esengi politiki ya malamu ya zinga zinga, mibeko ya makasi, pe bosangisi ya bato banso oyo esangisi Leta, ba ONG, baimboka, pe bilenge oyo bamipesi.
Ba notes na ba références
[kokoma | kobɔngisa mosólo]- ↑ (en) « World Health Organization (WHO) », sur www.who.int (consulté le 15 yanwáli 2026)
- 1 2 (fr-FR) « Accueil », sur MEDD-NEC (consulté le 15 yanwáli 2026)
- ↑ (en) « Environment, Climate Change and Health », sur www.who.int (consulté le 15 yanwáli 2026)
- 1 2 « UNICEF République Démocratique du Congo », sur www.unicef.org (consulté le 15 yanwáli 2026)
- ↑ (en) U. N. Environment, « UNEP - UN Environment Programme », sur www.unep.org (consulté le 15 yanwáli 2026)
- ↑ (fr-FR) « environews-rdc.net - Premier Site d'information environnementale en Afrique centrale », sur environews-rdc.net, (consulté le 15 yanwáli 2026)
- ↑ (en) « Air pollution », sur www.who.int (consulté le 15 yanwáli 2026)
- ↑ (en) « Home | Food and Agriculture Organization of the United Nations », sur FAOHome (consulté le 15 yanwáli 2026)
- ↑ (fr-FR) « Publications », sur MEDD-NEC (consulté le 15 yanwáli 2026)
- ↑ (en) « World Health Organization (WHO) », sur www.who.int (consulté le 15 yanwáli 2026)
- ↑ WorldBank, « World Bank Group - International Development, Poverty and Sustainability », sur www.worldbank.org (consulté le 15 yanwáli 2026)
- ↑ (en) « Oxfam International », sur Oxfam International (consulté le 15 yanwáli 2026)