Kikɔ́ngɔ ezali lokótá ya bato oyo balobaka minɔkɔ ya mboka na Afrika ya ntei.

Na Kɔ́ngɔ-Kinsásá, Kikɔ́ngɔ ezali mpe nkótá ya mokuse ya Kongó ya Letá.

Kongo to Kikongo ezali moko ya minɔkɔ ya bato ya Kongo oyo bato ya Kɔ́ngɔ-Kinsásá, ya Kɔ́ngɔ-Brazavile, ya Gabɔ mpe ya Angola balobaka. Ezali nde mongongo. Bato mingi oyo bakendaki kofanda na Amerika mpe batɛkaki bango lokola baombo bazalaki koloba monɔkɔ yango. Yango wana, atako monɔkɔ ya Kongo elobamaka na bikólo oyo tolobeli, ezali mpe kosalelama na losambo ya bato ya Afrika ya Amerika, mingimingi na Brazil, Kuba, Republíki Dominikani mpé Ayiti. Ezali mpe moko ya bankombo ya minɔkɔ Gullah[4] mpe Palenkwelo na Kolombia Lelo oyo, bato mingi oyo balobaka monɔkɔ yango bafandaka na Afrika. Bato soki milio nsambo balobaka monɔkɔ ya Kongo, mpe bato mosusu milio mibale balobaka yango lokola monɔkɔ ya mibale.

Bambɔtε

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Mbote na nge = Mbote na yo

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Kilumbu ya mbote = Mokolo malamu

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Inki mambu? = Likambo nini?

Mpimpa ya mbote = Butu malamu

Inki mutindu nge kele? = Ozali malamu?

Ndakisa ya kokoma na Kikongo

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Bambangi ya Yehowa kemonaka kyese na kusadisa bantu yina kendimaka na kuwa bo, ata bo zaba nde fyoti kaka na kati ya bantu yango tandima kulanda nzila ya luzingu. Yandi yedisaka mpusa na yandi yina ya mbi, ebuna yandi kudikotisaka na kimbeni ti Yehowa, muntu ya kele ti nswa ya kuvanda ti kiyeka ya kuluta nene na zulu ya bima yonso, sambu yandi kele Ngangi.

Bobongoli

[kokoma | kobɔngisa mosólo]

Batatoli ya Yehova bazali na esengo ya kosalisa baoyo bandimaka koyoka, atako bayebi ete kaka bato moke nde bakondima nzela ya bomoi. Akolisaki mposa wana ya mabe mpe na bongo akómaki monguna ya Yehova, ye oyo azali na lotomo ya kosalela bokonzi oyo eleki monene mpamba te azali Mozalisi.